Het is een uur of twee in de middag en je hakte al 47 knopen door. Moet je die ene nieuwe medewerker aannemen of toch die andere? Of überhaupt nu even niemand aan je team toevoegen? En die nieuwe klant: wil je daar wel echt mee samenwerken of is het nu niet het juiste moment? Meer investeren in marketing om de juiste potentiële klanten aan te spreken? Waarin dan precies en wat wordt je boodschap? Vervolgens staat er een collega aan je bureau: weer een beslissing om te nemen. Je voelt je mentaal uitgeput. Dat is beslissingsmoeheid — en dat kost je meer geld dan je denkt.
Beslissingsmoeheid is de slechter wordende kwaliteit van beslissingen als je al een hoop besluiten achter elkaar nam. Wist je dat de kans op een milde, positieve beslissing van een rechter hoger is aan het begin van de dag of direct na de lunchpauze? Je beslissingsvermogen verandert dus door de dag heen — en op sommige momenten is dat vermogen uitgeput. Hetzelfde geldt voor jou als ondernemer.
Zo herken je beslissingsmoeheid
Beslissingsmoeheid is soms lastig te herkennen, doordat het sluipend komt. Je merkt niet meteen dat je besliskracht afneemt; je voelt je gewoon wat moe of overweldigd. Toch zijn er concrete aanwijzingen die aangeven dat je mentale beslissingscapaciteit een op is. Als je deze patronen herkent in je eigen gedrag, dan is dat een duidelijk signaal dat je te veel beslissingen neemt zonder structuur of dat je belangrijke keuzes op de verkeerde momenten maakt.
Je eerste waarschuwing? Uitstelgedrag. Als je belangrijke beslissingen steeds voor je uitschuift. Als ‘ik kijk er morgen wel naar’ je nieuwe motto wordt. Die strategische knoop over je. bedrijfsrichting, die je drie maanden geleden al had moeten doorhakken? Onaangeraakt. Niet omdat je de informatie niet hebt, maar omdat je mentale energie om te beslissen ontbreekt. Je brein kiest voor de weg van de minste weerstand en dat is, helaas, in veel gevallen: niets doen. En ondertussen groeit het probleem alleen maar.
Het tweede waaraan je beslissingsmoeheid herkent: impulsieve keuzes. Als je beslissingsmoe bent, dan heb je geen energie meer voor het maken van een goede afweging. Dus zeg je maar, bijna lukraak, ‘ja’ tegen dingen waar je eigenlijk ‘nee’ op zou moeten zeggen. Die potentiële klant met al die rode vlaggen, zoals eindeloos onderhandelen, onduidelijke verwachtingen en het neerhalen van eerdere samenwerkingspartners? “Ach, wat kan het voor kwaad, we doen het gewoon.” Die investering waar je eigenlijk langer over na zou moeten denken? “Doe maar, anders gebeurt het misschien nooit.” Je brein neemt hier de snelste uitweg: een keuze maken om maar gewoon van die beslissing af te zijn.
Het derde symptoom: status quo bias. Verandering vraagt om een beslissing en besluiten voelen zwaar aan als je moe bent. Dus blijf je bij het oude, zelfs als dat overduidelijk niet werkt. Die medewerker die al maandenlang ondermaats presteert? Die blijft dat doen, want het gesprek aangaan en een beslissing nemen over consequenties voelt veel te zwaar. Het aanbod dat al een jaar niet genoeg winst oplevert? Dat loopt gewoon door, want als je het stopt, moet je nadenken over alternatieven. Verandering voelt te moeilijk, dus maak je de keuze onbewust: niet veranderen.
Een voorbeeld uit de praktijk: een ondernemer stond voor een keuze tussen twee software-systemen voor zijn bedrijf. Het ene systeem kostte €8.000 per jaar, maar was uitgebreid en toekomstbestendig. Het andere kostte €3.000 per jaar, maar kwam met beperkingen. Na een dag vol meetings, e-mails, kleine beslissingen over personeel, een klachtgesprek en het goedkeuren van uitgaven, kwam hij eindelijk aan deze keuze toe. Het was vijf uur in de middag en hij was mentaal uitgeput. Hij koos impulsief voor de goedkoopste optie, want, zo dacht-ie: ‘scheelt €5.000, toch?’ Een jaar later bleek die keuze €15.000 duurder door inefficiëntie, extra handmatig werk en het moeten aanschaffen van extra licenties om een deel van de beperkingen te omzeilen. Had hij deze beslissing met een frisse blik op een rustig moment gemaakt? Dan had hij direct gezien dat de duurdere optie de betere investering was.
Dit zijn geen beslissingen van een incompetente ondernemer — dit zijn de symptomen van een uitgeputte beslisser. En het kan ons allemaal overkomen als we niet strategisch omgaan met wanneer en hoe we beslissingen nemen.
De verborgen kosten van beslissingsmoeheid
In het voorbeeld hierboven zag je al dat een verkeerde beslissing flink veel geld kan kosten. Zo zijn er meer voorbeelden te noemen die een deuk in je winst slaan.
• Verkeerde investeringen Beslissingen over (grote) uitgaven terwijl je mentaal leeg bent, leiden vaak tot foute keuzes. Een investering van €10.000 in de verkeerde richting kost je dus niet alleen die 10.000 euro, maar ook de gemiste opbrengst van de investering die wél juist was.
• Gemiste kansen
Te moe om goed te evalueren? Dan zeg je ‘nee’ tegen de goede en ‘ja’ tegen de slechte kansen. Mis je misschien wel een goedbetalende klant, omdat je te moe was om de beslissing om samen te werken definitief te nemen. Dat kost je dus direct inkomen.
• Slechte personeelsbeslissingen Een collega die diens werk niet goed doet? Iemand aannemen die totaal niet in het team past? Een medewerker die vertrekt, omdat je geen beslissing nam over doorgroeimogelijkheden? Duur, want je betaalt dus salaris aan iemand die niet levert wat-ie zou moeten of je team functioneert slechter door een collega die de sfeer en daarmee de productiviteit negatief beïnvloedt. En dan maak je ook nog eens kosten voor het aantrekken van een eventuele nieuwe collega.
• Strategische verlamming
De belangrijkste beslissingen die je als ondernemer te maken hebt, stel je uit. Richting, focus, en groei? “Dat komt later wel.” Maar later komt voorlopig niet, want je bent nog altijd hartstikke moe. Ondernemen zonder strategie kost je marktpositie en daarmee geld.
Gebrek aan overzicht verergert je beslissingsmoeheid
Je vermogen om goede beslissingen te nemen verslechtert niet alleen door (mentale) vermoeidheid, maar ook door een gebrek aan overzicht. Dit is waarom.
Elke beslissing vraagt om een vorm van uitzoekwerk. Zonder overzicht moet je voor ieder besluit informatie verzamelen. Kán je die investering überhaupt betalen? Je hebt geen idee, dus dat moet je ‘even’ uitzoeken. De energie en tijd die je daarin stopt (nog los van je uitstelgedrag), put je nog verder uit. Je onzekerheid vergroot je stress. Als je niet weet hoe je er financieel voor staat, dan voelt elk besluit als een soort wilde gok. Die stress verbruikt extra mentale energie — en je had er al niet zo veel meer van.
Herhaling, herhaling, herhaling. Zonder systeem en zonder overzicht bekijk je dezelfde dingen steeds weer opnieuw. Hoe het deze week met je cashflow zit? Dat zoek je dus vandaag uit — en de week erop en de week daarop. Dat kost onnodig veel energie en tijd; die je ook nog eens veel beter had kunnen besteden.
Met goed overzicht verminder je je beslissingsmoeheid
Als je de informatie waarop je je beslissing wil of zelfs moet baseren al klaar hebt om in te zien, hoef je ‘alleen nog maar’ na te denken. Zo zijn er meer handige dingen om te doen, zodat je je beslissingsmoeheid vermindert.
1. Maak dashboards voor snelle inzichten
Je cijfers en andere data zijn goud waard. En al helemaal als ze je precies de goede inzichten geven binnen een paar minuten. Werk dus aan dashboards die je laten zien:
• hoeveel cash je hebt, welke uitgaven voor de deur staan en welk geld er binnenkomt
• hoeveel maanden je doorkan met het geld dat nu in je bedrijf zit
• welke klanten (en/of projecten) (het meest) winstgevend zijn
• waar je tijd heengaat (en wat het oplevert)
2. Stel beslissingsregels op
Iedere keer beslissingen nemen die een ander ook kan nemen én daarover communiceren? Zonde van je tijd en je energie. Dus bedenk regels voor terugkerende beslissingen en deel ze met de mensen waar het relevant voor is. Denk aan…
• klanten(beslissingen) onder een bepaald bedrag automatisch doorverwijzen naar de daarvoor aangewezen collega
• projecten buiten een bepaalde (en dus duidelijk geformuleerde) scope afwijzen
• investeringen boven een bepaald bedrag altijd 48 uur wachttijd (en niet meer dan 72)
Je kan ook regels opstellen als ‘iedere klant die meer dan 3 keer onderhandelt over de prijs, wijs ik af’.
3. Batch je beslissingen
Groepeer je vergelijkbare beslissingen. In plaats van ad-hoc offertes beoordelen, doe je het elke dinsdagochtend in één blok. Je brein is nog lekker fris, je bent in ‘beoordelingsmodus’ en de kwaliteit stijgt.
4. Schrap beslissingen die er maar weinig toe doen
Steve Jobs droeg niet voor niets altijd hetzelfde. Niet omdat-ie geen smaak of geld had, maar omdat hij zijn beslissingscapaciteit wilde sparen voor dingen die er echt toe doen. Maak je nog iedere dag veel kleine keuzes? Maak er een automatisering en/of een ritueel van en je houdt ruimte over voor belangrijke besluiten.
5. Kies de juiste timing
Het moment waarop je beslissingen maakt, maakt veel uit. Een handige leidraad:
• ochtend: je beste beslissingen neem je tussen 09.00 en 11.00 uur, dus gebruik deze tijd voor belangrijke strategische keuzes
• middag: na de lunch daalt je beslissingskwaliteit, dus plan routinematige beslissingen hier
• avond: maak geen grote beslissingen, dus stel die beslissing voor een investering van €50.000 uit tot morgenochtend
De impact van beslissingsmoeheid
Beslissingsmoeheid is geen zwakte. Je brein heeft nou eenmaal een beperkte capaciteit voor kwalitatieve beslissingen per dag. Dit accepteren en er slim mee omgaan is een sterk kenmerk van volwassen ondernemerschap. De beste ondernemers zijn niet degenen met de meeste wilskracht; het zijn degenen die hun omgeving zo inrichten dat ze minder beslissingen hoeven te nemen én de belangrijke beslissingen kunnen nemen met een frisse blik.
Want elk moment dat je verspilt aan onnodige beslissingen, is mentale energie die je niet in de beslissingen die er echt toe doen kan steken.
Samenwerken aan groei, zodat je je plezier, winst en vertrouwen maximaliseert?
Stoppen met vergelijken levert je drie belangrijke dingen op: je maakt betere beslissingen, je voelt meer rust en je bedrijf groeit op jóuw manier. Vind je het prettig om een team naast je te hebben staan dat zich bezighoudt met je administratie, je financiële doelen, je fiscale voordelen en je doelen? Activaa helpt je graag met een effectieve bijdrage aan je plannen voor je omzetgroei. Niet alleen door te kijken naar je cijfers, maar ook door je te coachen en je te voorzien van het beste advies. Kop (virtuele) koffie doen en je mogelijkheden bespreken? Vinden we leuk!